fbpx
01/12/2018
Een goed verhaal: het is maar een idee

Om het te laten groeien, moet je het uiteraard water geven en dat doe je in dit geval door personages te bedenken, een verhaallijn op te stellen, plot uit te werken, research, structuur bepalen etc etc. en als je alles op een rijtje hebt, kun je beginnen met schrijven.

Een goed begin is het halve werk

Voorbereiding is echter de andere helft. Als het verhaalidee al rammelt, dan schrijft het verhaal ook niet lekker. Je loopt vast, er treden inconsequenties op, personages zijn niet geloofwaardig, noem maar op. Het is dus zaak dat het verhaalidee staat als een huis. Maar hoe ziet een goed verhaalidee er nou precies uit?

Frans Stüger bespreekt in Personages, conflict, perspectief (Atlast contact 2011) een drietal voorwaarden waaraan een goed idee moet voldoen. Hij beperkt zich tot het korte verhaal maar uiteraard werkt het ook voor de langere verhalen.

 

  1. Er is sprake van een belangwekkend en acuut conflict

Eén van de basisprincipes van een (goed) verhaal is dat het hoofdpersonage (protagonist) een doel voor ogen heeft en een bepaalde weg af moet leggen omdat te behalen. Uiteraard vindt hij/zij daar tegenwerking in. Dit wordt ook wel het conflict genoemd. Dat kan heel groot en meeslepend zijn, vol bloed, zweet en tranen, maar ook wat kleiner in de zin van bijvoorbeeld een innerlijk conflict.

Bij een conflict is er altijd een tegenpartij aanwezig; de zogenaamde antagonist. Dat kan een ander personage zijn, maar ook een gedachtegoed of de protagonist zelf (in het geval van een innerlijk conflict).

 

  1. Het conflict komt uit de karakters van de personages voort

Dat houdt in dat het de vrije wil van het personage is om het conflict aan te gaan. Hoewel dit niet altijd het geval is, is dit wel het meest interessant om je verhaal op te bouwen. Het geeft namelijk een keuzevrijheid aan het personage en creëert daarmee de vraag ‘wat gaat hij/zij doen en waarom? Een personage dat vecht tegen een terminale ziekte, is niet interessant omdat de uitkomst wel ongeveer duidelijk is. Het verhaal wordt ‘spannender’ als het personage ook nog iets anders wil en je dus daarmee een conflict construeert.

Stüger noemt ook dat een goed conflict bestaat uit tegengestelde belangen en daarmee mag je best in extreme gaan. Zolang het maar binnen de lijnen van jouw verhaal geloofwaardig blijft.

 

  1. De personages zijn gelijkwaardig aan elkaar. De schrijver voelt voor alle personages evenveel empathie

Met empathie doelt Stüger hier op inlevingsvermogen. De plot, want dat vloeit voort uit het verhaalidee, heeft geen bestaansrecht met ongeloofwaardige of vage personages. Als schrijver moet je al jouw personages tot in de puntjes kennen zodat ze een gelijkwaardig conflict aan kunnen gaan.

Ook als je kiest voor een innerlijk conflict, is het zaak dat je de oorzaak van het conflict tot in het detail kent.

 

In het kort

In een kort verhaal heb je niet zoveel ruimte. Kies daarom voor één conflict met een beperkt aantal personages. Ze moeten namelijk allemaal een (tegengesteld) belang hebben in datzelfde conflict. Vaak merk je dan ook dat het verhaal zich op één lokatie afspeelt, binnen een bepaalde tijd. Al zijn er genoeg voorbeelden te geven van korte verhalen die zich afspelen over een aantal jaren of op verschillende plaatsen. Kenmerkend is wel, dat het conflict beperkt is gebleven. Brokeback Mountain (Annie Proulx, 1997) bijvoorbeeld, beslaat een mensenleven, maar is enkel gebaseerd op het conflict “mannenliefde vs een bepaald gedachtegoed”.

 

Om te kijken of je een goed idee hebt voor een (kort) verhaal kun je het onderwerpen aan de volgende toets:

  • Wat wil het personage?
  • Is er sprake van een conflict (vanuit het karakter)?
  • Zijn de deelnemers aan het conflict gelijkwaardig?

En dan is het tijd voor de volgende stap: het bedenken van de verhaallijn. Succes!

 

Bronnen:

Frans Stüger, Personages, Conflict, Perspectief (Atlas contract 2011)

Inge Schouten, Van kort verhaal naar roman, (Uitgeverij Augustus 2009)

 

Image result for instagram logo @woordenvanmeij
Image result for facebook logo  woordenvanmeij
Anneke
Founder van Get inspired by books, een groot fan van verhalen. Van alle verhalen. Stories are magic
Reageer
Frans van der Eem
03/12/2018 at 17:04
Reply

Dag Annette,

Het is me duidelijk, ook na je feedback op FB. Net als daar denk ik dat je de inhoud van je blog en ‘In het kort’ iets beter op elkaar moet afstemmen. Het is vaak de samenvatting die ‘blijft hangen’. Verder lof voor dit blog en bijvoorbeeld ook voor de elementaire schrijfvragen (tekst, grammatica, schrijftechniek) die je elders stelt. Daaraan ontbreekt het in de kringen van beginnende schrijvers.



    Annette
    03/12/2018 at 20:59
    Reply

    Dank je wel Frans! Fijn om te lezen dat je het hebt kunnen waarderen.
    Voor de duidelijkheid had er misschien beter kunnen staan:

    – zijn de personages even zorgvuldig uitgedacht.

    Ik neem het weer mee voor een volgend blog!

Annette
02/12/2018 at 15:24
Reply

Hoi Frans,
bedankt voor je reactie.

Met vrije wil wordt niet alleen gewezen op het hoofdpersonage. Soms heeft het hoofdpersonage geen vrije wil, maar degene die het ‘conflict’ met hem aangaan. wel. Charles Dickens is hiermee groot geworden.
Dit staat in contrast met bijvoorbeeld een ziekte die je overkomt.

Met gelijkwaardigheid wordt hier het inlevingsvermogen van de schrijver bedoeld. Die moet ieder personage evenveel aandacht geven. Je kan niet het ene personage tot in het detail laten kloppen en daar bijvoorbeeld een slecht uitgewerkt personage tegenover zetten.
Dat personages in hun eigen karakter ongelijkwaardig zijn, is logisch. Anders is er geen conflict mogelijk. Het gaat om de uitwerking ervan.

En je weet wat ze zeggen ambacht + creativiteit = kunst ;).



Frans van der Eem
02/12/2018 at 14:08
Reply

Een mooi blog over de uitgangspunten van een goed verhaal, Annette. Je verwoordt het weer eens netjes, zoals als op je eigen website, maar … ik zou het zo graag net wat prikkelender, uitdagender zien. Zoals in je fictie.

Aan de theorie(ën) van Stüger valt weinig toe te voegen. Waarheden als koeien. Wel wil ik pleiten voor het soepel toepassen ervan. Zo is het wel erg strak dat een personage uit vrije wil een conflict aangaat. Of dat ieder personage gelijkwaardig in dat conflict staat. Een verhaal kan juist spanning ontlenen aan een conflict dat de personages ‘zomaar’ overkomt. En de ongelijkwaardigheid van personages is niet alleen realistischer, maar is ook weer een conflict op zich. Of onderdeel ervan. Ik verwijs hierbij graag naar de moderne Amerikaanse literatuur en dan vooral de bloeiende tak van de korte verhalen (Tobias Wolff, George Saunders, Annie Proulx, T.C. Boyle, et cetera).

Al met al goed dat dit soort blogs wordt gepubliceerd. In Nederland wordt veel te weinig besteed aan het ambacht van het schrijven. Het schijnt dat dat de creativiteit in de weg staat. Of zoiets…



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *